PRO Edukacyjnie kreatywna edukacja, edukacja holistyczna

dr Anna Natalia Chlebus

Kreatywność w edukacji, edukacja holistyczna

firefox-gray Kreatywność w edukacji, edukacja holistyczna to pojęcia/hasła, które już niedługo staną się wiodącymi hasłami w branży edukacyjnej. Dlaczego?
Współczesny świat napotyka wyzwania, którym może sprostać tylko człowiek myślący w sposób całościowy, nieszablonowy, nowatorski, wykraczający poza wszelkie schematy. Takich też ludzi potrzebuje obecnie rynek pracy.

Nie można dać gwarancji że po skończeniu nawet bardzo dobrego kierunku studiów, absolwent znajdzie dobrą pracę. Ale można być pewnym, że jeśli będzie posiadał ciekawość poznawczą, zainteresowania, zamiłowania, a w myśleniu i działaniu będzie umiał wychodzić poza schematy, to taką pracę bez problemu bedzie miał.

A jakich ludzi kształci się w szkołach, jacy są absolwenci wyższych uczelni? Przystosowani do poddawania się schematom, wyposażeni w umiejętność stosowania rozwiązywań konkretnych problemów, zamiast w umiejętność samodzielnego znajdowania nowych rozwiązań. Z ograniczeniami typu: tego nie da się zrobić, tak nie można. I często bez motywacji do pracy, a raczej uznający za jedyną motywację - motywację finansową i społeczną. Bez pasji. Bez zainteresowań. Syndrom wypalenia zawodowego pojawia się u coraz młodszych ludzi. Co więcej - depresja związana z byciem zmuszanym do "wyścigu szczurów" zaczyna zbierać swoje żniwo już u dzieci 10, 11-letnich. Młodzież nie radzi sobie ze swoimi emocjami, szczególnie tymi negatywnymi, które prowadzą do braku motywacji, czy wręcz depresji/braku chęci do życia i do zachowań agresywnych. firefox-gray

I tak dalej.

Co zatem?

Wiemy, że potrzebujemy ludzi myślących niestandardowo, umiejących zarządzać swoim życiem, radzić sobie z emocjami, znajdować wewnętrzną motywację, ludzi z pasją, zdolnych podejmować nieustanne ryzyko - bo przecież żyjemy w społeczeństwie nieustających wyzwań.

Jak to osiągnąć? Jak podczas procesu edukacji szkolnej obudzić w każdym człowieku te właśnie przymioty, które każdy z nas posiada. Przecież każdy z nas może być szczęśliwy i spełniony, może być osobą kreatywną, myślącą nieszablonowo, czy z pasją.

Na pewno nie w ten sposób, jaki serwuje nam obecnie system oświaty (chociaż to powoli zaczyna się już zmieniać na lepsze). Na pewno nie poprzez wtłaczanie pod przymusem encyklopedycznej wiedzy i poprzez naukę o świecie jako o osobnych, nie związanych ze sobą elementach i poprzez traktowanie człowieka jako maszynki do przyswajania tej wiedzy, zapominając, że niezbędne do efektywnego procesu nauki i do późniejszego twórczego wykorzystania tej wiedzy są pozytywne emocje. firefox-gray

W nauce szkolnej jest zdecydowanie za dużo informacji, a za mało kreatywnego myślenia. W obecnym świecie informacja jest wszędzie, toniemy się w rzece informacji, w której chcąc nie chcąc musimy się codziennie zanurzać. Młodzież, jeśli potrzebuje konkretnej informacji, bez problemu jest w stanie ją wyszukać w źródłach internetowych. Problemem nie jest dostęp do informacji, problemem jest umiejętność ich priorytetowania, segregowania, a następnie łączenia ich i wyciągania wniosków. Potrzeba edukacji holistycznej, która przygotuje umysł ucznia na poznanie świata jako całości i która obudzi w nim kreatywność, aby był niezależnie myślącą jednostką, a nie jednostką podporządkowaną instytucjom zewnętrznym, pokornie czekającą na dalsze bodźce i instrukcje. Potrzeba ludzi, którzy działają proaktywnie, a nie reaktywnie, potrzeba ludzi, którzy są w stanie sami sobą zarządzać.

Pierwowzorem takiej edukacji była arystotelesowska szkoła, w której mistrz pokazywał uczniom, jak różne dyscypliny nauki się ze sobą łączą i jaka jest "wartość dodana", powstająca wskutek takiego międzyprzedmiotowego podejścia do wiedzy. Uczył ich tego podczas swobodnych rozmów na spacerach, nie podczas przymusowego siedzenia w ławce szkolnej. Dodatkowo, taka nauka podczas spaceru była łatwiejsza dlatego, że spacery były okazją do aktywacji obu półkul mózgowych, a nie tylko lewej. Aby w pełni wykorzystywać nasz potencjał musimy umieć używać obu półkul mózgu i umieć je synchronizować.
Co więcej - uczniowie w momencie, gdy zobaczyli świat jako całość, wtedy naprawdę poczuli, że "wszystkie elementy układanki się łączą" i że "to ma sens". Takie właśnie przeżycie staje się motorem do pełniejszego, bardziej odważnego, twórczego, po prostu szczęśliwszego życia. Wykorzystując cały swój potencjał, a nie postępując cały czas schematycznie. Wtedy w sposób naturalny pojawia się motywacja do dalszej nauki, ciekawość poznawcza, kreatywność. I jednocześnie w sposób naturalny znika wiele niepokojów, dręczących obecną młodzież, wręcz znika depresja, która często jest po prostu konsekwencją głębokiej niewiary w świat i w siebie, głębokiego poczucia bezsensu.

Do czego zmierzam?
Współczesna edukacja powinna wyglądać następująco:

  • oprócz wiedzy i umiejętności z konkretnych dziedzin wiedzy, uczniowie powinni się kształcić w umiejętności łączenia tej wiedzy oraz twórczego, nieszablonowego myślenia na zajęciach specjalnie do tego przeznaczonych
  • dodatkowo nauczyciel każdego przedmiotu powinnien zostać wyposażony w podstawową wiedzę związaną z edukacją holistyczną i z kreatywną edukacją, aby mógł ich elementy wprowadzać podczas lekcji swojego przedmiotu
  • najistotniejsze elementy, które wyzwalają kreatywność i pozwalają myśleć całościowo to: uaktywnienie i synchronizacja obu półkul mózgowych, brak narzucanych odgórnie schematów, rozwój zainteresowań poprzed dowolność wyboru (nie ma zainteresowań lepszych i gorszych), więcej wolnego czasu - napięty grafik nie sprzyja kreatywności
  • przekazywanie wiedzy z najwyższej półki, zgodnej z osiągnięciami współczesnej nauki, która zaczyna patrzeć na świat w sposób całościowy, niedeterministyczny, która szuka Teorii Wszystkiego
  • więcej radości i obecności tu i teraz,
  • kształtowanie uważności i koncentracji - większość dzieci ma problem z koncentracją, a żeby osiągnąć pełnię swoich możliwości trzeba być spokojnie skoncentrowanym
  • praca z emocjami, nauczenie ucznia akceptacji i jednocześnie radzenia sobie z emocjami, inteligencja emocjonalna
  • elementy zarządzania własnym życiem, zarządzania czasem, autoprezencji i innych umiejętności miękkich, których posiadanie w dużej mierze wpływa na samozadowolenie człowieka jak i na jego wartość na rynku pracy
  • narcyzm-jako zjawisko niepożądane, praca z ego - aby być skutecznym we współczesnym świecie jednostki muszą ze sobą współpracować. Musimy nabyć umiejętność współpracy w grupie i działania dla dobra wszystkich, nie tylko własnego, rozbudzanie współczucia. Nie każdy może być liderem i nikt nie jest najlepszy we wszystkim.
  • praca z systemem wartości, ale nie poprzez wtłaczanie zakazów i nakazów, ale poprzez ukształtowanie zdolności do samodzielnego rozpoznawania zachowań i działań właściwych
  • wprowadzenie do programu szkolnego współczesnej wiedzy, głównie współczesnej fizyki, chemii, biologii, których najnowsze odkrycia dają nam głębsze zrozumienie rzeczywistości i praw nią rządzących, a przez to głębsze, lepsze zrozumienie siebie.
Polecam stosować te wskazówki, naprawdę warto:)